Nasi partnerzy

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • Instal-mont
  • image
  • image
  • image
  • Autokompleks

Fotoreportaże

  • Święto Owoców u przedszkolaków w Czchowie - fot. J.Dębiec
  • Święto Pluszowego Misia w czchowskiej Bibliotece - fot. red.
  • Katarzynki w gminie Czchów - inicjatywa w ramach Projektu Ośrodki Wsparcia - fot. J.Dębiec
  • Projekt
  • Zajęcia czytelnicze o książkach i wyobraźni z dziećmi z PSP Czchów w Miejskiej Bibliotece Publicznej
  • Archiwum

Tworkowa

Administrator.

Powierzchnia sołectwa – 7 km2

1064 mieszkańców

253 budynki mieszkalne

 

Sołtys wsi:

Henryk Włodarczyk, zam. Tworkowa

 

Radni Gminy Czchów reprezentujący Tworkową:

Antoni Zięć

Lesław Wrona

 

Proboszcz Parafii Tymowa (do której należy Tworkowa):

Stanisław Michalik, tel. (0) 146 860 525

 

Dzieci uczęszczają do Zespołu Szkół w Tworkowej

 

Tworkowa jest średniej wielkości wioską graniczącą z Tymową, Jurkowem, Lewniową i Czchowem. Jej obszar wynosi około 7 km2.

Wieś zabudowana jest głównie wzdłuż drogi krajowej Kraków – Nowy Sącz, po obu stronach. W Tworkowej można wyróżnić kilka przysiółków, które są od siebie oddalone dolinami, wąwozami i pagórkami. Są to: Łacnowa, Zeliny, Sarnowa, Granice, Centrum. Przez centrum wsi płynie rzeka Tymówka, wpadająca do Dunajca w miejscowości Jurków. Osią miejscowości jest droga krajowa, wzdłuż której płynie rzeka Zelinka. Jest to miejscowość o pagórkowatym ukształtowaniu terenu z wąską kotliną biegnącą od zachodu i rozszerzającą się na pograniczu z Jurkowem.

Dużą zaletą Tworkowej, jak i całej gminy jest urozmaicony teren, którego wysokość bezwzględna wynosi od 220 m n.p.m. do 475 m n.p.m. Panuje tu łagodny górski klimat, odległość od Dunajca wynosi około 2 km. Najcieplejszym miesiącem bywa sierpień, kiedy to średnia wynosi około +17°C, najchłodniejszym zaś styczeń, w którym temperatura wynosi tylko -3,8°C. Średnia roczna temperatura wynosi około +8°C. Okres wegetacji jest stosunkowo długi 210-220 dni.

Mimo bardzo dobrych warunków krajoznawczych północnych terenów wsi – Łacnowej, wieś jest słabo zagospodarowana pod względem turystyczno-rekreacyjnym.

Mieszkańcy Tworkowej od najdawniejszych czasów utrzymywali się z rolnictwa. Najlepszym dowodem na to jest herb wioski: rolnik z grabkami na ramieniu powracający z pracy w polu. Pierwsi tworkowscy rolnicy karczowali lasy, zbierali płody leśne oraz trudnili się myślistwem i rybołówstwem, świadczą o tym wykopaliska archeologiczne w postaci fragmentów naczyń i narzędzi rolniczych, a nawet broni.

W Tworkowej przemysł nie rozwinął się, czego wynikiem jest brak jakichkolwiek zakładów przemysłowych, chociaż występują tu drobne firmy rzemieślnicze, transportowe czy handlowe. Powstają zakłady usługowe i gospodarstwa rolne specjalizujące się w produkcji warzyw i owoców.

Do niedawna wielu mieszkańców dojeżdżało do pracy w Brzesku, teraz widoczny jest spadek zatrudnienia, pojawia się problem bezrobocia.

Tworkowa w ostatnich kilkunastu latach przeżyła przyspieszony rozwój. Powstał tu dom strażaka, nowa szkoła i kościółek.

Istnieje infrastruktura komunalna: telefony, wodociąg, gazociąg, projektowana jest kanalizacja zbiorcza. Preferowane inwestycje w zakresie: rolnictwa, elementów przemysłu lokalnego, usług.

Wielkim problemem ostatnich lat są powodzie, w wyniku których zostały zalane całe gospodarstwa, a także Kościół i szkoła. Problemem staje się całkowite uregulowanie rzeki Tymówki, co ustrzegłoby mieszkańców przed tego rodzaju klęskami w przyszłości.

W roku 2003 w Tworkowej odbyły się Gminne Dożynki, które zgromadziły zespoły dożynkowe z poszczególnych miejscowości i w organizację zaangażowały całą społeczność Tworkowską. Była to bardzo udana i dobrze zorganizowana impreza.

Wykorzystano informacje o miejscowości zawarte w pracy autorstwa Barbary Midy z Tworkowej

 

 

ARCHEOLOGIA TWORKOWEJ

 

Prace archeologiczne metodą badań powierzchniowych polegające na poszukiwaniach śladów prehistorycznych osiedli na zaoranych polach wiosną i jesienią na terenie wsi Tworkowa archeolodzy przeprowadzili w 1990 i 1994 roku. Ekipa złożona z piszącego te słowa oraz Eligiusza Dworaczyńskiego, Jerzego Okońskiego, Grzegorza Tracza i Andrzeja Cetery przebadała cały teren wsi.

W wyniku tych badań odkryto 42 stanowisk archeologicznych, czyli śladów ludzkiej obecności od epoki kamienia po czasy średniowieczne.

Większość stanowisk archeologicznych i zabytków na nich znalezionych wiązać można z najstarszym okresem działalności ludzkiej w dolinie Dunajca tj. z epoką kamienia.

Z tej epoki pochodzi 28 stanowisk archeologicznych. Znaleziono tu liczne fragmenty naczyń glinianych i odłupków krzemiennych, wiórów, narzędzi.

Schyłek epoki kamienia to czas neolitu, czas pierwszych rolników pojawiających się w dolinie Dunajca. Ludzi którzy przybyli na nasze tereny z południa Europy nazywamy ludami kultury ceramiki wstęgowej rytej. Nazwa pochodzi od charakterystycznego ornamentu na glinianych naczyniach wytwarzanych przez prehistorycznych garncarzy złożonego z rytych w glinie wstęg.

Z okresu neolitu pochodzi 9 stanowisk z czego 4 to rozległe osady, dla przykładu można podać znaleziska na jednej z pozostałości po takiej osadzie z opisu w Karcie Archeologicznego Zdjęcia Polski:

„Funkcja: osada. Chronologia: neolit, Kultura Ceramiki Wstęgowej Rytej

Inwentarz: 47 fragmentów naczyń; rdzeń zaczątkowy na termicznej konkrecji nie przygotowanej; rdzeń ze zmianą orientacji, krzem. Jurajski; duży odłupek (odnawiak?), krzemień jurajski; rdzeń przepalony; fragment wiórka przepalonego z przypadkowym retuszem; fragment wióra, krzemień jurajski; fragment wiórka z obsydianu. Zbiory: MOT, nr inw. MTA/1517

Tak duża ilość znalezisk na powierzchni (to tylko część tego co jest pod powierzchnią ziemi, a co wyorały pługi) pozwala przypuszczać, że w „magazynach ziemnych” zabytków jest o wiele więcej.

Na podstawie wyników badań z całą pewnością można powiedzieć, że na rozległych garbach wsi Tworkowa zaczęły się dzieje człowieka w gminie Czchów.

Istniało tu skupisko osad pierwszych rolników. Znaleziska importowanego z południa surowca takiego jak obsydian (szkliwo wulkaniczne) występującego na Słowacji czy radiolarytu pienińskiego lub krzemienia czekoladowego dowodzą, że ludzie tu mieszkający blisko 6 tysięcy lat temu, prowadzili ożywiony handel i kontakty z rozległymi terenami.

W okresie epoki brązu (2000 lat p.n.e. – 700 p.n.e.) na terenie Tworkowej istniało 7 osad, zaś liczba znalezisk z tego okresu wynosi 10 stanowisk archeologicznych. Być może kontynuuje się starożytne osadnictwo jeszcze z czasów neolitu. Niewiele można powiedzieć o ludziach żyjących w tej epoce w górskiej strefie doliny Dunajca. Być może są to także przybysze z południa, którzy przynoszą ze sobą umiejętność wytopu miedzi i cyny oraz nowe zwyczaje i wierzenia związane z ciałopaleniem, które jest dominującym w epoce brązu zwyczajem chowania zmarłych. Najbliższe ciałopalne cmentarzysko pochodzi z Gwoźdźca w gminie Zakliczyn.

Z kolejnych epok pradziejowych brak jest znalezisk, dopiero w średniowieczu i okresie nowożytnym pojawiają się materiały zabytkowe związane z obecnie istniejącą wsią.

Z okresu brązu nie licząc wymienionego stanowiska nr 5 z Jurkowa znane są jeszcze 4 znaleziska fragmentów naczyń glinianych.

Z okresu późnego średniowiecza, czyli z czasów już nam bardzo bliskich pochodzi kilka znalezisk, które potwierdzają istnienie tu osady, która jest początkiem do dziś istniejącej i rozwijającej się miejscowości.

 

Dla „Czasu Czchowa” przygotował Andrzej Szpunar

Muzeum Okręgowe w Tarnowie